Duży model językowy (LLM)
Autorstwo i zatwierdzenie
[Napisane z AI] [Zatwierdzone przez człowieka]
Aktualizacja
28.10.2026
Duży model językowy (LLM, ang. Large Language Model) to model AI wytrenowany na ogromnych zbiorach tekstu, który na podstawie dotychczasowego tekstu przewiduje kolejne słowo, potem następne i tak dalej. Z tej jednej umiejętności biorą się odpowiedzi na pytania, tłumaczenia, streszczenia i pisanie kodu. ChatGPT, Claude i Gemini to aplikacje zbudowane na LLM-ach.
42,4%
prac o LLM (tydz. 43)
0 zł
modele pracy labu
2017
Transformer, początek LLM
Jak to działa?
- Trening wstępny: model czyta biliony tokenów tekstu i uczy się przewidywać kolejne słowo. Tak zdobywa język i wiedzę o świecie.
- Dostrajanie: model uczy się być pomocnym asystentem, m.in. na ocenach ludzi (RLHF). Stąd też skłonność do przytakiwania, czyli sykofancja.
- Odpowiedź: model dostaje Twoje pytanie i pisze odpowiedź token po tokenie, za każdym razem wybierając prawdopodobny ciąg dalszy.
Pod spodem prawie każdego LLM-a jest architektura Transformer z pracy „Attention Is All You Need” (2017).
Jak to robi nasz lab?
- Praca labu stoi na darmowym planie Gemini (model Flash Lite): ocena źródeł, pisanie, tłumaczenia. Koszt modeli pracy labu: 0 zł miesięcznie.
- Czat na stronie używa płatnego modelu przez OpenRouter, z zerową retencją danych (dostawca nie zapisuje rozmów). Darmowy Gemini odpowiadał błędem przeciążenia mniej więcej w 3 na 10 prób, a czat dla ludzi musi odpowiadać zawsze.
- Lokalne LLM-y odpuściliśmy. Trzy modele naraz na naszym serwerze (15 GB RAM, bez karty graficznej) wepchnęły go w pamięć wymiany i wszystko zwolniło. Lokalnie liczymy tylko wektory (embeddingi), bo do tego wystarcza mały model.
- Model pisze, kod sprawdza. Liczby w raportach porównuje z danymi program, a publikację zatwierdza człowiek.
Ograniczenia
- Halucynacje: model potrafi pewnie podać fałsz.
- Sykofancja: model ma skłonność do przytakiwania rozmówcy.
- Wiedza z dnia treningu: bez wyszukiwania (RAG) model nie wie, co wydarzyło się później.
- Okno kontekstu: model widzi tylko ograniczoną ilość tekstu naraz.
Powiązane pojęcia
Attention Is All You Need · Tokeny i okno kontekstu · Halucynacje AI · Sykofancja AI · RAG
Pytania i odpowiedzi
Czym różni się LLM od ChatGPT?
LLM to model. ChatGPT to aplikacja, która używa modeli OpenAI i dokłada do nich interfejs, pamięć rozmów i narzędzia.
Czy LLM rozumie tekst?
Na pewno nie tak jak człowiek. Przewiduje tekst na podstawie wzorców. Wychodzi to zaskakująco dobrze, ale stąd biorą się halucynacje.
Czy da się uruchomić LLM u siebie?
Tak, mniejsze modele działają na zwykłym komputerze, ale wolniej i słabiej niż modele w chmurze. Bez karty graficznej szybko brakuje pamięci.
Źródła
- Vaswani i in.: Attention Is All You Need, arXiv:1706.03762
- Ouyang i in.: Training language models to follow instructions with human feedback, arXiv:2203.02155
- Lab: raport Trendy w badaniach AI, tydzień 43/2026; decyzje o modelach czatu (21.10.2026)
Dalej